Sevgili Mustafa Kemal Ortaokulu öğrencileri, bugünkü çalışmamızda okuduğumuz metinlerdeki varlıkların, olayların ve durumların hangi özellikler üzerinden karşılaştırıldığını bulmayı öğreneceğiz.
Karşılaştırma Nedir ve Nasıl Bulunur?
İki veya daha fazla varlığın, kavramın ya da durumun birbirine benzeyen veya birbirinden farklı olan yönlerini ortaya koymaya "Karşılaştırma" denir.
Sınav Taktikleri: Özellikleri Eşleştirmek
Bir metinde karşılaştırma yapıldığını bulduğunuzda, kendinize şu soruyu sorun: "Yazar bu iki varlığı HANGİ ÖZELLİKLERİ üzerinden karşılaştırmış?"
Örneğin; iki arkadaş karşılaştırılıyorsa, yazar onların "uyku saatlerini", "ders çalışma şekillerini" veya "hobilerini" karşılaştırıyor olabilir. Karşılaştırılan bu özellikleri bulup bir tabloya yerleştirmek, metni en doğru şekilde anlamamızı sağlar.
Birlikte Çözelim: Örnek Metin İncelemesi
"Ayşe ve Elif kardeş olmalarına rağmen zevkleri çok farklıdır. Ayşe boş zamanlarında dışarıda yürüyüş yapmayı ve doğayla iç içe olmayı severken, Elif evde kalıp resim çizmeyi tercih eder. Ayrıca Ayşe en çok tuzlu atıştırmalıkları tüketirken, Elif'in vazgeçilmezi tatlılardır."
Soru: Bu paragrafta Ayşe ve Elif hangi özellikler üzerinden karşılaştırılmıştır?
Cevap: Yazar iki kardeşi "boş zaman aktiviteleri" ve "sevdikleri yiyecekler" üzerinden karşılaştırmıştır. Bunu bir tabloyla şu şekilde gösterebiliriz:
AYŞE
ELİF
Dışarıda yürüyüş yapmayı sever.
Evde resim çizmeyi tercih eder.
Tuzlu atıştırmalıkları tüketir.
Tatlı yemeyi sever.
Sıra Sizde! Eşleştirme Ustası
Aşağıdaki metinleri dikkatlice okuyun. Metinde geçen varlıkların hangi özellikler üzerinden karşılaştırıldığını bulunuz. Cevabınızı Türkçe defterinize bir tablo çizerek oluşturunuz ve ardından kontrol etmek için butona basınız.
"Köy hayatı ile şehir hayatı birbirinden oldukça farklıdır. Köyde güne horoz sesleriyle, sakin ve sessiz bir şekilde başlanırken; şehirde güne arabaların kornaları ve kalabalığın gürültüsüyle başlanır. Köyde ulaşım genellikle yürüyerek ya da traktörlerle sağlanırken, şehirde insanlar işlerine gitmek için metro ve otobüs gibi toplu taşıma araçlarını kullanırlar."
Soru 1: Bu metinde köy hayatı ve şehir hayatı hangi özellikler üzerinden karşılaştırılmıştır? Defterinize tablosunu çiziniz.
Metinde köy ve şehir hayatı "güne başlama şekilleri (sesler)" ve "ulaşım araçları" üzerinden karşılaştırılmıştır.
KÖY HAYATI
ŞEHİR HAYATI
Güne horoz sesleriyle, sakin başlanır.
Güne araba kornaları ve gürültüyle başlanır.
Ulaşım yürüyerek veya traktörle sağlanır.
Ulaşım metro ve otobüslerle sağlanır.
"Kedi ve köpekler insanların en yakın dostlarıdır ancak karakterleri birbirinden çok farklıdır. Köpekler sahiplerine çok bağlıdır, sürekli onlarla oyun oynamak ve vakit geçirmek isterler. Kediler ise daha bağımsız canlılardır, genellikle kendi başlarına takılmayı severler. Eğitim konusunda da farklıdırlar; köpekler verilen komutları çabucak öğrenirken, kedileri eğitmek çok daha fazla sabır gerektirir."
Soru 2: Bu paragrafta kedi ve köpeklerin karşılaştırıldığı özellikler nelerdir? Defterinize tablosunu çiziniz.
Metinde kedi ve köpekler "karakterleri (bağlılık/bağımsızlık)" ve "eğitilebilme durumları" üzerinden karşılaştırılmıştır.
KÖPEK
KEDİ
Sahibine bağlıdır, onunla vakit geçirmek ister.
Bağımsızdır, kendi başına takılmayı sever.
Komutları çabucak öğrenir.
Eğitmek çok fazla sabır gerektirir.
"Eskiden günlerce yol gözlediğimiz kâğıt mektuplar, yerini saniyeler içinde alıcısına ulaşan e-postalara bıraktı. Mektup yazarken kişi kendi el yazısını kullanır ve yazdıklarına bir duygu katar; e-postalar ise bilgisayar klavyesindeki standart harflerle, daha soğuk bir şekilde yazılır. Ancak e-posta, mektubun aksine içine video ve fotoğraf gibi pek çok dosyayı anında ekleme imkânı sunar."
Soru 3: Bu metinde kâğıt mektuplar ile e-postalar hangi özellikler üzerinden karşılaştırılmıştır? Defterinize tablosunu çiziniz.
Metinde mektup ve e-posta "ulaşma hızı", "yazım şekli (duygu aktarımı)" ve "dosya ekleyebilme özellikleri" üzerinden karşılaştırılmıştır.