Ders:Türkçe: ANAHTAR KELİMELERİ BELİRLEME

Anahtar Kelimeleri Belirleme - TÜRKÇEM

4. TEMA: Geleneklerimiz / Anahtar Kelimeler

Sevgili Mustafa Kemal Ortaokulu öğrencileri, bugünkü çalışmamızda okuduğumuz bilgilendirici bir metnin "şifresini çözmeyi", yani o metnin en önemli kelimelerini bulmayı öğreneceğiz.

Anahtar Kelime Nedir?

Bir metni okuduğumuzda yazarın bize anlatmak istediği asıl konuyu, metnin merkezindeki kavramları özetleyen en önemli kelimelere "Anahtar Kelime" denir. Bu kelimeler adeta bir kilitli kapıyı açan anahtarlar gibidir; sadece o kelimelere bakarak bile metnin ne hakkında olduğunu tahmin edebiliriz.

Taktik: Nasıl Bulunur?

1. "Bu metin ne anlatıyor?" sorusunu sorun. Alacağınız cevaplar en büyük ipucudur.

2. Metin içinde en çok tekrar edilen kavramlara dikkat edin.

3. Bulduğunuz kelimeyi metinden çıkarın. Eğer metnin anlamı tamamen çöküyorsa veya konusu anlaşılmaz hale geliyorsa, o kelime kesinlikle bir anahtar kelimedir!

DİKKAT! "Görevli Sözcükler" Anahtar Kelime Olamaz!

Anahtar kelime bulurken düşülen en büyük hata, metinde çok sık tekrar ettiği için "ve, veya, ile, için, çünkü, gibi, bu, şu" gibi sözcükleri seçmektir. Bu sözcüklere "görevli sözcükler" deriz. Kendi başlarına hiçbir anlamları yoktur, sadece cümleleri birbirine bağlarlar.

Birine sadece "ve" veya "için" diyerek ona bir metnin konusunu anlatamazsınız. Anahtar kelimenin tek başına da kafamızda bir resim canlandırması (bir isim, bir kavram olması) gerekir!

Birlikte Çözelim: Örnek Metin İncelemesi

"Dünyamızı ısıtan ve aydınlatan Güneş, devasa bir yıldızdır. Güneş sistemimizdeki tüm gezegenler onun etrafında belirli bir yörüngede döner. Eğer Güneş'in enerjisi olmasaydı, Dünya kapkaranlık ve buz gibi bir yer olur, yeryüzündeki hiçbir canlı yaşayamazdı."

Soru: Bu metnin anahtar kelimeleri neler olabilir?

Cevap: Metni okuduğumuzda sürekli üzerinde durulan kavramları seçmeliyiz. (Burada çok geçen "ve" ya da "bir" gibi kelimeleri hemen eliyoruz.) Bu metnin şifresini şu kelimelerle çözebiliriz:

Güneş Gezegen Enerji Canlılar

Sıra Sizde! Şifre Çözücü

Aşağıdaki metinleri dikkatlice okuyun. Okuduğunuz metnin konusunu en iyi özetlediğini düşündüğünüz 4 tane anahtar kelime bulunuz. (Görevli sözcüklere dikkat!) Bulduğunuz kelimeleri Türkçe defterinize yazınız.

"Geleneklerimiz, geçmişten günümüze aktarılan ve toplumun birlik duygusunu güçlendiren değerlerdir. Bayramlarda büyüklerin ziyaret edilmesi, misafire ikramda bulunulması ve düğünlerde yapılan törenler bu kültürel mirasın önemli parçalarıdır. Bu uygulamalar sayesinde insanlar arasındaki sevgi, saygı ve dayanışma artar."

Soru 1: Bu metne ait 4 tane anahtar kelimeyi defterinize yazınız.

"Anadolu'nun zengin kültürel miraslarından biri de çini sanatıdır. Toprağın ateşte pişirilmesi ve üzerine renkli desenler çizilmesiyle oluşan bu eşsiz el sanatı, yüzyıllardır camilerimizin ve saraylarımızın duvarlarını süslemektedir. Çini ustaları, duygularını fırçalarıyla toprağa yansıtırlar."

Soru 2: Bu metne ait 4 tane anahtar kelimeyi defterinize yazınız.

"Türk kültüründe misafirperverlik çok önemli bir yere sahiptir. Evimize gelen bir konuğa en güzel yemekler ikram edilir ve onun rahat etmesi için her türlü fedakârlık yapılır. Yüzyıllardır süregelen bu güzel âdet, komşular ve akrabalar arasındaki dostluk bağlarını kuvvetlendirir."

Soru 3: Bu metne ait 4 tane anahtar kelimeyi defterinize yazınız.